Maak je 404 pagina gebruikersvriendelijk in 10 stappen

In principe zijn 404 pagina’s niet nodig. Want CMS’en zorgen ervoor dat links altijd werken, en mensen maken geen fouten… ehh, right? Een 404 pagina is trouwens de pagina die de webserver naar de bezoeker stuurt op het moment dat de opgevraagde URL (het web adres) niet gevonden kan worden. Dit komt meestal doordat de pagina is verwijderd of een typefout is gemaakt in de link of het adres zelf.

Een van de “usability heuristics” (vuistregels voor gebruikersvriendelijkheid) gaat over het opvangen van fouten, zoals bijvoorbeeld de 404 “Pagina niet gevonden” foutmelding. In dit artikel zal ik een aantal van mijn best practices op een rij zetten, en wat voorbeelden geven hoe het wel en niet moet. Aanvullingen zijn natuurlijk welkom in de reacties!

Waar je in ieder geval aan moet denken als je een 404 pagina maakt:

1. Voorkomen is beter dan genezen

   Voorkomen is beter dan genezen, dus: Verwijder nooit pagina’s. NOOIT!

   • Gebruik bijvoorbeeld Dead-links.com om te checken of je dode links op je eigen site hebt. Als je echt los wil kun je ook nog in zoekmachines [site:domein.nl] invoeren, en de URL van de resultaten ook in dead-links laten checken. Dan weet je of die zoekmachine nog links heeft naar pagina’s die misschien verwijderd zijn. Je kunt die pagina dan weer terugtoveren of er een andere neerzetten. (dit lukte mij alleen bij Google en Yahoo trouwens)
   • Gebruik URL rewriting om een / achter je directories te zetten als de gebruiker (of degene die naar je linkt) dat niet doet. Lang niet alle webservers/ CMS’en doen dit voor je. De server gaat er namelijk vanuit dat als er geen / aan het eind van de URL staat, hij moet zoeken naar een bestand. Op Usarchy is dit overigens nog steeds een probleem met sommige pagina’s, mea culpa :0
   • Verwijder nooit pagina’s. NOOIT! Hier zijn hele boeken over te schrijven, maar de bottom line is dat pagina’s nooit verwijderd mogen worden omdat zoekmachines, backlinks en gebruikers-bookmarks er altijd naar blijven wijzen. Als de informatie niet meer up to date is, zet dat er dan bij. Als je om legale redenen de info niet meer online mag hebben, haal de info dan weg en zet er een waarschuwing neer. Maar laat het adres in tact!
   • Met Google Sitemaps kun je ook goed zien of er nog indexeringsproblemen zijn. De grotere weblog paketten (zoals Wordpress) hebben plugins om automagisch de Google sitemap te genereren.

2. 404 pagina statistieken

   Bijna alle statistische paketten kunnen statistieken geven van hoevaak een 404 melding wordt gegeven. Zoek dat eens uit zodat je weet waar je het allemaal voor doet, je zult verbaasd staan!

3. Maak je eigen 404 pagina

   Vreemd genoeg hebben heel veel websites nog helemaal geen 404 pagina. Dan krijgt de bezoeker bij een niet gevonden adres een foutmelding van zijn browser, die niet goed uitlegt wat het probleem is en weinig hoop biedt. Je kunt je eigen site testen door gewoon een niet bestaand adres achter je domeinnaam in te voeren (www.domein.nl/onzinlalala)

4. Nee, de standaard pagina van je webserver/ CMS is niet goed genoeg

   De standaard pagina van je webserver komt meestal niet verder dan een foutmelding en verwijzen naar het hoofddomein. Sommige CMS’en en servers zijn zelfs slechter dan de eigen foutmelding van de browser, zoals bij Martinair.nl:

   Http Status Code: 404
   Reason: File not found or unable to read file

   Daar kan een gebruiker natuurlijk niets mee…

5. Leg (de oorzaak van) de fout uit

   Leg kort aan de gebruiker uit wat er is gebeurd, en wat de 404 pagina kan hebben veroorzaakt.Leg kort aan de gebruiker uit wat er is gebeurd: “De pagina kan niet worden gevonden”. En ook even wat dat kan hebben veroorzaakt: “Dit kan komen doordat wij een pagina hebben verwijderd, of een typefout is gemaakt in het adres”. Zorg dat de melding in de taal van de gebruiker is en leg de fout niet bij de gebruiker: “404: U heeft een verkeerd adres ingetypt!”. Daar heeft die gebruiker ook niks aan, en in principe kan de gebruiker nooit iets fout doen!

6. Laat je huisstijl zien

   Om de bezoeker wel het idee te geven dat hij op de goede site zit, moet je op je 404 pagina je logo en huisstijl laten zien. Zorg uiteraard dat je logo een link is naar je homepage.

7. Geef mogelijkheden voor verder navigeren

   In ieder geval een link naar je homepage, en liefst ook wat categorieën binnen je site waar de bezoeker misschien naar op zoek was. Als het een grote website betreft, loont het om voor verschillende secties eigen 404 pagina’s te maken.

8. Geef je zoekfunctie weer

   Spreekt voor zichzelf. Een zoekfunctie moet altijd op elke pagina te zien zijn, en zeker ook op je foutmeldingen zodat gebruikers direct verder kunnen zoeken.

Geef jezelf én de gebruiker mogelijkheid voor feedback.

9. Geef mogelijkheid voor feedback

   Maak een link naar je contact formulier en leg uit dat je feedback erg waardeert, en je daarmee het probleem voor andere gebruikers kunt oplossen. Zo leer je misschien dat een andere website een dode link heeft naar de jouwe, en kun je ze mailen om te vragen het probleem op te lossen. Nog beter is direct een contact formuliertje op de 404 pagina te zetten. Een mailto: link is minder goed, want meer moeite voor de gebruiker.

10. Geef jezelf feedback

    Zorg natuurlijk voor 404 statistieken, maar ook voor concrete feedback elke keer als een foutmelding zich voordoet. Zorg dat de webmaster een mailtje krijgt als een gebruiker een 404 krijgt, zodat het probleem opgelost kan worden. Zet daarin in ieder geval de URL, de referrer en misschien het IP van de gebruiker om misbruik te voorkomen.

11. Voor guru’s: voer de verkeerde URL/ querystring in in je interne zoekmachine

    Als je echt lekker bezig bent kun je de URL gebruiken om informatie uit te halen waar de gebruiker naar op zoek was. Dit is natuurlijk een stuk makkelijker als je leesbare URL’s gebruikt, dus niet www.domein.nl/?id=123432, maar www.domein.nl/rubriek/onderwerp.html. Als dit een 404 oplevert, kun je het woord onderwerp in je zoekmachine invoeren en bijvoorbeeld direct een link maken naar /rubriek/.
    Ditzelfde kun je ook doen met de querystring uit de referrer. Als iemand uit een zoekmachine op een dode link terecht komt, kun je die woorden weer in je zoekmachine invoeren om zo direct een paar goede resultaten weer te geven. Bij A list apart geven ze hier een aardig voorbeeld van.

Bij nader inzien moet ik misschien nog eens een artikeltje schrijven over een van de doodzonden van het web: pagina’s verwijderen. Niet dat daar niet al veel over is geschreven, maar het lijkt wel nodig.

En wat voor 404 pagina heeft Usarchy dan?

Oh, bij Usarchy heb ik (adel verplicht ;)) een 404 gemaakt, die mij eerst deze feedback stuurt:

Source: /static/contact/
Referrer: http://www.dead-links.com/check_links.php
IP: x.x.x.x

Een PHP scriptje pakt dus de URL en de referrer URL (als die er is), en mailt die voordat de echte 404 pagina wordt weergegeven, naar mij. Zo kan ik altijd zien wanneer iemand een 404 foutmelding heeft gekregen.
Vervolgens wordt deze pagina weergegeven, waar de gebruiker nog extra feedback kan geven, en natuurlijk zoeken en verder navigeren.

Heb jij nog andere tips om een 404 pagina gebruikersvriendelijk te maken? Reageer gerust!